{"id":204,"date":"2015-10-30T15:22:44","date_gmt":"2015-10-30T14:22:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.luxmarket.pl\/strefa-wiedzy\/?p=204"},"modified":"2020-09-22T15:29:45","modified_gmt":"2020-09-22T13:29:45","slug":"oswietlenie-uliczne-wczoraj-i-dzis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.luxmarket.pl\/strefa-wiedzy\/oswietlenie-uliczne-wczoraj-i-dzis\/","title":{"rendered":"O\u015bwietlenie uliczne wczoraj i dzi\u015b"},"content":{"rendered":"

Podstawowym elementem budowy ka\u017cdego \u017ar\u00f3d\u0142a emituj\u0105cego promienie jest promiennik<\/strong>, kt\u00f3ry wysy\u0142a promieniowanie podczerwone, nadfioletowe lub umieszczony w ba\u0144ce pokrytej luminoforem<\/strong> [opis poni\u017cej], mo\u017ce emitowa\u0107 strumie\u0144 \u015bwiat\u0142a widzialnego. Dodatkowo, poza promiennikiem w wyposa\u017ceniu musz\u0105 znale\u017a\u0107 si\u0119 elementy doprowadzaj\u0105ce pr\u0105d. W zale\u017cno\u015bci od rodzaju promiennika mo\u017cemy wskaza\u0107 trzy podstawowe \u017ar\u00f3d\u0142a promieniowania.<\/p>\n

1. promieniowanie temperaturowe- wolframowa skr\u0119tka \u017carowa- \u017carowe \u017ar\u00f3d\u0142o \u015bwiat\u0142a \u017bAR\u00d3WKA
\n2. opary metali lub gaz\u00f3w szlachetnych (neon, ksenon, rt\u0119\u0107, soda, halogenki), w kt\u00f3rych efekt roz\u015bwietlenia zachodzi po zjawisku wy\u0142adowania
\n3. p\u00f3\u0142przewodnik w postaci diody elektroluminescencyjnego LED<\/p>\n

Czym s\u0105 lampy wy\u0142adowcze?<\/h2>\n

Jak sama nazwa wskazuje jest to lampa<\/strong>, kt\u00f3rej \u015bwiat\u0142o zosta\u0142o wywo\u0142ane w wyniku wy\u0142adowania elektrycznego. W odr\u00f3\u017cnieniu do lamy \u017carowej lub LED, do wy\u0142adowania dochodzi w oparach metali (rt\u0119\u0107) lub gaz\u00f3w ( argon, neon, s\u00f3d). W zale\u017cno\u015bci od typu lampy i \u015brodowiska wy\u0142adowczego ba\u0144ka, w kt\u00f3rej si\u0119 znajduje mo\u017ce by\u0107 pokryta od wewn\u0105trz luminoforem<\/strong>– substancj\u0105 chemiczn\u0105, kt\u00f3ra dzi\u0119ki swoim w\u0142a\u015bciwo\u015bciom absorbuje promieniowanie UV<\/strong>, kt\u00f3re w ilo\u015bci nieograniczonej mog\u0142oby spowodowa\u0107 trwa\u0142e i przykre skutki poparzenia zar\u00f3wno na powierzchni ludzkiego cia\u0142a, jak i przy d\u0142ugotrwa\u0142ej emisji na przedmioty materialne. Ponadto, dzi\u0119ki zastosowaniu luminoforu<\/strong>, w zale\u017cno\u015bci od grubo\u015bci cz\u0105steczek substancji, mo\u017cliwe jest przekszta\u0142cenie niewidzialnych promieni w widzialny strumie\u0144.
\nLampy wy\u0142adowcze<\/a><\/strong> przyj\u0119\u0142y kszta\u0142t rurki. Mog\u0105 posiada\u0107 gwinty standardowe (E27, E40) lub by\u0107 ich pozbawione. W zale\u017cno\u015bci od rodzaju lampy w ka\u017cdym z typ\u00f3w wyst\u0119puje inne urz\u0105dzenie zap\u0142onowe, a tak\u017ce statecznik (d\u0142awik)<\/strong>, kt\u00f3ry ogranicza pr\u0105d wy\u0142adowczy. Oba te elementy montowane s\u0105 bezpo\u015brednio w oprawach lamp wy\u0142adowczych.<\/p>\n

Lampy rt\u0119ciowe<\/h2>\n

Wysokoci\u015bnieniowa lampa rt\u0119ciowa<\/strong> to jeden z rodzaj\u00f3w lampy wy\u0142adowczej stosowanej w o\u015bwietleniu ulicznym. \u015arodowiskiem wy\u0142adowczym lampy s\u0105 opary rt\u0119ci znajduj\u0105ce si\u0119 w szklanej ba\u0144ce. W rt\u0119ci\u00f3wkach zachodz\u0105 wy\u0142adowania \u0142ukowe<\/strong>, kt\u00f3re poza o\u015bwietleniem stosowane s\u0105 tak\u017ce w spawaniu elektrycznym.<\/p>\n

Rt\u0119ci\u00f3wka niskopr\u0119\u017cna, w kt\u00f3rej do wy\u0142adowa\u0144 elektrycznych dochodzi w oparach rt\u0119ci od wewn\u0105trz pokryta jest specjalnym proszkiem fluorescencyjnym (luminoforem)<\/strong> w celu przekszta\u0142cenia emitowanych promieni UV w promieniowanie \u015bwietlne- widzialne. Do najcz\u0119\u015bciej spotykanych luminofor\u00f3w zaliczamy halofosforany wapnia<\/strong> lub w przypadku w\u0105skopasmowych odpowiednik\u00f3w gliniany<\/strong> i borany<\/strong>.
\nZe wzgl\u0119du na wysoki poziom emitowanych opar\u00f3w rt\u0119ciowych i niski wska\u017anik oddawania barw (CRI)<\/strong>, powoli od 1935 roku rozpocz\u0119to akcj\u0119 wymiany rt\u0119ci\u00f3wek, zast\u0119puj\u0105c je sodowymi lampami.<\/p>\n

Lampa sodowa<\/h2>\n

Lampy sodowe<\/strong>, kt\u00f3rych wy\u0142adowanie zachodzi w oparach sodu wyst\u0119puj\u0105 w dw\u00f3ch rodzajach- nisko i wysokopr\u0119\u017cnym. We wn\u0119trzu szklanego jarznika<\/strong> znajduj\u0105 si\u0119 opary sodu i gaz\u00f3w pomocniczych- argon i neon. Zasilenie lamp niskopr\u0119\u017cnych<\/strong> odbywa si\u0119 za pomoc\u0105 transformator\u00f3w o du\u017cym stopniu rozproszenia. Produkowane lampy o mocy od 18 do 180W osi\u0105gaj\u0105 skuteczno\u015b\u0107 do 206lm\/W. Ze wzgl\u0119du na stosowan\u0105 mieszanin\u0119 gaz\u00f3w, temperatura barwowa<\/strong> nie przekracza 2000K, co wskazuje na jej \u017c\u00f3\u0142to-pomara\u0144czowy odcie\u0144 \u015bwiat\u0142a. Ze wzgl\u0119du na niski wsp\u00f3\u0142czynnik oddawania barw CRI zmniejszono ich zastosowanie jedynie do dr\u00f3g, kt\u00f3re nie przewiduj\u0105 ruchu pobocza- autostrad, dr\u00f3g szybkiego ruchu pozbawionych ruchu pieszych.<\/p>\n

W przeciwie\u0144stwie do niskopr\u0119\u017cnych sod\u00f3wek wyr\u00f3\u017cni\u0107 mo\u017cemy ich wysokoci\u015bnieniowy odpowiednik. W nich jarznik<\/strong> wykonany jest z w\u0142\u00f3kna ceramicznego, w kt\u00f3rym znajduj\u0105 si\u0119 opary sodu, rt\u0119ci i ksenonu (ci\u015bnienie 2kPa)
\nProces rozjarzenia lampy zachodzi w momencie odparowania sodu i rt\u0119ci. W rezultacie tego procesu ci\u015bnienie wewn\u0105trz jarznika wynosi 2 MPa. Tak jak w przypadku niskopr\u0119\u017cnej lampy sodowej temperatura barwowa<\/strong> w tym wypadku r\u00f3wnie\u017c nie przekracza 2000K jednak jego skuteczno\u015b\u0107 wynosi 150lm\/W. Ze wzgl\u0119du na lepszy wska\u017anik oddawania barw CRI (25- 65)<\/strong> maj\u0105 szersze spektrum zastosowania. Ze wzgl\u0119du na \u017c\u00f3\u0142t\u0105 barw\u0119 \u015bwiat\u0142a doskonale sprawdzaj\u0105 si\u0119 we mgle, dlatego stosowane s\u0105 w \u015brodowiskach, w kt\u00f3rych stopie\u0144 zanieczyszczenia powietrza r\u00f3\u017cnymi oparami i kurzami jest bardzo wysoki.<\/p>\n

Na przestrzeni lat stworzony lampy sodowe<\/strong>, kt\u00f3rych odwzorowanie kolor\u00f3w przekroczy\u0142o pr\u00f3g 85. Dzi\u0119ki podniesionemu ci\u015bnieniu opar\u00f3w gaz\u00f3w wewn\u0105trz jarznika do 95 kPa, efekt temperatury barwowej wynosi 2500K. W zakresie temperatur osi\u0105gn\u0119\u0142o ono poziom barwy bia\u0142ej, dlatego nazywane jest \u201ebia\u0142\u0105 sod\u0105\u201d. Niestety, w konsekwencji podniesienia ci\u015bnienia i roz\u015bwietlenia strumienia spad\u0142a skuteczno\u015b\u0107 \u015bwietlna (do 40 lm\/W), co spowodowa\u0142o, \u017ce tego typu lampy zacz\u0119to stosowa\u0107 jako lampy wewn\u0119trzne do o\u015bwietlania \u017cywno\u015bci i mi\u0119sa<\/strong><\/p>\n

Cho\u0107 tak jak w ich przypadku, ze wzgl\u0119du na ci\u015bnienie sodu w jarzniku mo\u017cemy wyr\u00f3\u017cni\u0107 lampy wysokopr\u0119\u017cne (HPS)<\/strong> lub niskopr\u0119\u017cne (LPS)<\/strong>. Lampy sodowe<\/strong> to charakterystyczne i rozpoznawalne \u017ar\u00f3d\u0142a \u015bwiat\u0142a, nie ze wzgl\u0119du na oprawy w jakich si\u0119 znajduj\u0105, a dzi\u0119ki \u017c\u00f3\u0142to-pomara\u0144czowej barwie strumienia \u015bwiat\u0142a. To w\u0142a\u015bnie za jej spraw\u0105 w 2005 roku podj\u0119to decyzj\u0119 o powolnym zast\u0119powaniu lamp sodowych na lampy, emituj\u0105ce barw\u0119 bia\u0142\u0105- lampy metalohalogenkowe<\/a><\/strong> lub wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie spopularyzowane, lampy uliczne LED<\/a>.<\/strong><\/p>\n

Lampy metalohalogenkowe<\/h2>\n

Od ko\u0144ca lat 90 XX w., na podstawie analiz oraz obserwacji lampy metalohalogenkowe\u00a0<\/strong>stopniowo zacz\u0119\u0142y zast\u0119powa\u0107 niskopr\u0119\u017cne lampy sodowe<\/a><\/strong>. Emituj\u0105c bia\u0142\u0105 barw\u0119 \u015bwiat\u0142a, zbli\u017con\u0105 do o\u015bwietlenia dziennego lepiej oddaj\u0105 naturalny obraz przestrzeni oraz podnosz\u0105 poziom bezpiecze\u0144stwa na drogach i w miejskiej aran\u017cacji architektury zieleni i zabytkowych cz\u0119\u015bci miasta (temperatura barwowa oscyluje pomi\u0119dzy 3500K a 20 000 K). W lampach metalohalogenkowych \u015bwiat\u0142o powstaje podczas wy\u0142adowa\u0144 elektrycznych w otoczeniu opar\u00f3w argonu, rt\u0119ci (cho\u0107 w mniejszym st\u0119\u017ceniu ni\u017c w przypadku rt\u0119ci\u00f3wek, emisja zosta\u0142a znacznie zmniejszona) i halogenk\u00f3w metali (g\u0142\u00f3wnie brom, tal, soda). Kwarcowy lub ceramiczny jarznik zosta\u0142 zamkni\u0119ty w szklanej os\u0142onie, kt\u00f3ra skutecznie ogranicza promienie UV, dodatkowo rozprasza \u015bwiat\u0142o. Wysokie ci\u015bnienie gaz\u00f3w powoduje emisj\u0119 jasnej barwy \u015bwiat\u0142a o wysokiej skuteczno\u015bci \u015bwietlnej (do 115 lm\/W). Szerokie zastosowanie lamp metalohalogenkowych<\/strong>(o\u015bwietlenie ulic, park\u00f3w, iluminacja architektoniczna, stacje benzynowe, parkingi, lokale handlowe) spowodowa\u0142o szeroki zakres produkcyjny pod k\u0105tem r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w trzon\u00f3w (standardowy E27 i E40, G12, RX7S).<\/p>\n

Lampy elektroluminescencyjne<\/h2>\n

Diody elektroluminescencyjne (LED- Light Emitting Diode)<\/strong> zosta\u0142y zaprojektowane ju\u017c w latach ubieg\u0142ego wieku, cho\u0107 dopiero wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie odnalaz\u0142y swoje zastosowanie i zdominowa\u0142y rynek o\u015bwietleniowy. Szeroki zakres produkcyjny znalaz\u0142 zastosowanie praktycznie w ka\u017cdym mo\u017cliwym o\u015bwietleniu w pe\u0142nej gamie barw i ich nasycenia. Na co warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 to to, \u017ce dioda LED<\/a><\/strong> sama w sobie nie stanowi \u017ar\u00f3d\u0142a \u015bwiat\u0142a, jest jedynie p\u00f3\u0142przewodnikiem. Roz\u015bwietlenie zachodzi w wyniku obiegu pr\u0105du w z\u0142\u0105czu p-n. W zale\u017cno\u015bci od materia\u0142u, z kt\u00f3rego zosta\u0142o ono wykonane d\u0142ugo\u015b\u0107 fali mo\u017ce by\u0107 r\u00f3\u017cna. P\u00f3\u0142przewodniki LEDowe, b\u0142\u0119dnie okre\u015blane jako \u017car\u00f3wki LEDowe, wyst\u0119puj\u0105 w postaci lamp, a tak\u017ce ca\u0142o\u015bciowych opraw o\u015bwietleniowych. Rozw\u00f3j technologii pozwoli\u0142 na stworzenie diod, kt\u00f3rych wydajno\u015b\u0107 liczona jest ju\u017c od 1W na poziomie 170 lm\/W. Ponadto, ze wzgl\u0119du na niski pob\u00f3r stanowi\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie jedno z najta\u0144szych \u017ar\u00f3de\u0142 \u015bwiat\u0142a, kt\u00f3rego \u017cywotno\u015b\u0107 osi\u0105ga blisko 50 000 godzin i nie jest zale\u017cna od jako\u015bci wykonania oprawy.<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Od pocz\u0105tku rozwoju my\u015bli techniki zwi\u0105zanej z elektryczno\u015bci\u0105 na drodze do \u015bwiat\u0142o\u015bci, zar\u00f3wno wewn\u0105trz pomieszcze\u0144, jak zewn\u0119trznego roz\u015bwietlenia okolic miejskich, \u017ar\u00f3de\u0142 promieniowa...","protected":false},"author":3,"featured_media":205,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[48,38,47,41,43,44,32,40,45,46,37,42,39,36],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.luxmarket.pl\/strefa-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/204"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.luxmarket.pl\/strefa-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.luxmarket.pl\/strefa-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.luxmarket.pl\/strefa-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.luxmarket.pl\/strefa-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=204"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.luxmarket.pl\/strefa-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/204\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":408,"href":"https:\/\/www.luxmarket.pl\/strefa-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/204\/revisions\/408"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.luxmarket.pl\/strefa-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.luxmarket.pl\/strefa-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=204"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.luxmarket.pl\/strefa-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=204"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.luxmarket.pl\/strefa-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=204"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}