Zimna, skuta lodem Skandynawia sprzed 2000 lat to w kontek\u015bcie historii k\u0105pieli saunowej ostatni, cho\u0107 najbardziej intensywny, etap rozwoju tej tradycji. M\u00f3wi\u0105c o historii sauny cofn\u0105\u0107 nale\u017cy si\u0119 do VIIw. p.n.e. i azjatyckich lud\u00f3w znad Morza Czarnego- Scyt\u00f3w.<\/p>\n
Pocz\u0105wszy od tych koczowniczych lud\u00f3w zamieszkuj\u0105cych tereny wsp\u00f3\u0142czesnego Iranu, przez tereny Ukrainy i Polski zamieszkiwane przez ludy s\u0142owia\u0144skie, ko\u0144cz\u0105c na mro\u017anej p\u00f3\u0142nocy, zjawisko rozwoju k\u0105pieli saunowej wyst\u0119puje wr\u0119cz r\u00f3wnolegle o czym dowodz\u0105 badania archeologiczne, jednak na ka\u017cdym ze wspomnianych teren\u00f3w sauna przybiera\u0142a pocz\u0105tkowo inn\u0105 form\u0119.<\/p>\n
Pierwotnie, sauny mia\u0142y zupe\u0142nie inne znaczenie ni\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie. Staro\u017cytne ludy wykorzystywa\u0142y rozgrzane kamienie w celu ogrzania pomieszcze\u0144 przed mro\u017anymi nocami. W przypadku Scyt\u00f3w wykorzystywane by\u0142o kamienne palenisko, kt\u00f3re posypywano \u015bniegiem w celu uzyskania pary, kt\u00f3ra podnosi\u0142a temperatur\u0119 w otoczeniu.<\/p>\n
W Skandynawii natomiast zamiast kamieni, cz\u0119\u015bciej wykorzystywano drewno, dlatego pierwsze sauny fi\u0144skie mia\u0142y charakter dymny (Savu). Celem zak\u0142adania domowych w\u0119dzarni, by\u0142o nie tylko ogrzanie zimnych pomieszcze\u0144, ale r\u00f3wnie\u017c oczyszczenie przestrzeni w celu zachowania odpowiedniej higieny.<\/p>\n
Z czasem pomieszczenia z piecem zacz\u0119to oddziela\u0107 od cz\u0119\u015bci mieszkalnej, by w XIXw. przyj\u0119\u0142y kszta\u0142t nam obecnie znany.<\/p>\n
Rozw\u00f3j sposobu wykonywania saun g\u0142\u00f3wnie uzale\u017cniony by\u0142 od rozwoju technologii. Pocz\u0105tkowo wykorzystywany kamie\u0144 i drewno dzisiaj okre\u015blimy mianem sauny tradycyjnej, podczas gdy alternatyw\u0105 dla obu tych materia\u0142\u00f3w sta\u0142o si\u0119 wykorzystywanie piecyk\u00f3w elektrycznych lub czerwonych strumieni \u015bwietlnych.<\/p>\n
Obecnie m\u00f3wi\u0107 mo\u017cemy o kilku rodzajach saun. R\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy nimi dotycz\u0105 przede wszystkim wyposa\u017cenia, a tak\u017ce warunk\u00f3w mikroklimatycznych, kt\u00f3re w nich zachodz\u0105. Dzia\u0142anie ka\u017cdej sauny jest inne, cho\u0107 ka\u017cda z nich ma charakter zdrowotny oraz wp\u0142ywa\u0107 ma na polepszenie naszego samopoczucia. Co wa\u017cne, w zale\u017cno\u015bci od tego, kt\u00f3ry rodzaj sauny wybierzemy, zar\u00f3wno jej konstrukcja, jak i wyposa\u017cenie b\u0119dzie r\u00f3\u017cne.<\/p>\n
Sauna sucha<\/strong>, znana jako szwedzka lub fi\u0144ska charakteryzuje si\u0119 najwy\u017cszymi temperaturami (pomi\u0119dzy 80-100 stopni Celsjusza) i proporcjonalnie niskim poziomem wilgotno\u015bci powietrza do 15%. Wysoka temperatura w saunie uzyskiwana jest za pomoc\u0105 pieca z rozgrzanymi kamieniami, kt\u00f3rych nie polewa si\u0119 wod\u0105!<\/p>\n Sauny suche budowane s\u0105 przede wszystkim z drewna z uwagi na specyfik\u0119 nagrzewania si\u0119 tego materia\u0142u, kt\u00f3ry w temperaturze 100 stopni dopiero rozpoczyna etap odparowywania wody, a do zap\u0142onu potrzebuje temperatury bliskiej 400 stopniom.<\/p>\n Maksymalny czas przebywania w saunie fi\u0144skiej jaki jest zalecany to 15 min.<\/p>\n Sauna mokra<\/strong>, to zmodyfikowana sauna sucha, w kt\u00f3rej w trakcie rytua\u0142u rozgrzane kamienie polewane s\u0105 wod\u0105. Z uwagi na jej charakter oraz spos\u00f3b u\u017cytkowania, temperatura wewn\u0105trz sauny nie przekracza 90 stopni Celsjusza przy r\u00f3wnoczesnym podniesieniu wilgotno\u015bci powietrza do 40%.<\/p>\n Podczas rytua\u0142\u00f3w do wody, kt\u00f3r\u0105 polewane s\u0105 kamienie, mo\u017cna doda\u0107 kilka kropel aromatycznych zi\u00f3\u0142, mi\u0119ty, any\u017cu czy lawendy.<\/p>\n Rytua\u0142y w saunie mokrej i parowej przebiegaj\u0105 zazwyczaj w 3 etapach. Jeden cykl saunowy sk\u0142ada si\u0119 z rozgrzania cia\u0142a w kabinie saunowej, sch\u0142odzenia go zimnym prysznicem, nast\u0119pnie odpoczynku. Odpoczynek powinien trwa\u0107 dok\u0142adnie tyle samo, co pobyt w kabinie.<\/p>\n Sauna parowa<\/strong>, potocznie nazywana \u0142a\u017ani\u0105 rzymsk\u0105, to alternatywa dla obu powy\u017cszych. W saunie parowej temperatura rzadko przekracza 60 stopni Celsjusza, a wilgotno\u015b\u0107 powietrza utrzymywana jest na bardzo wysokim poziomie, cz\u0119sto dochodz\u0105cym nawet do 100%. Z uwagi na wysoki poziom wilgotno\u015b\u0107 odczuwalna temperatura wewn\u0105trz kabiny saunowej jest o wiele wy\u017csza ni\u017c w rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n Tak wysoki poziom wilgotno\u015bci w saunie osi\u0105ga si\u0119 przy wykorzystaniu dodatkowych parownik\u00f3w umieszczonych w pod\u0142odze. Dodatkowo, z uwagi na charakter sauny parowej oraz bardzo wysoki poziom wilgotno\u015bci, do jej budowy nie mo\u017cna wykorzystywa\u0107 drewna. Drewno posiada tendencje do poch\u0142aniania znacznej ilo\u015bci wilgoci, dlatego przy takim st\u0119\u017ceniu mog\u0142o by doj\u015b\u0107 do jego puchni\u0119cia.<\/p>\n Do budowy sauny parowej najcz\u0119\u015bciej wykorzystuje si\u0119 r\u00f3\u017cnego rodzaju p\u0142ytki ceramiczne, hartowane szk\u0142o, a tak\u017ce tworzywo sztuczne, z kt\u00f3rego najcz\u0119\u015bciej wykonywane s\u0105 akcesoria wewn\u0119trzne- \u0142awy i le\u017caki.<\/p>\n \u0141agodniejszym odpowiednikiem \u0142a\u017ani rzymskiej jest tzw. caldarium<\/strong>. Temperatura pary nie przekracza 45 stopni zachowuj\u0105c proporcjonaln\u0105 wilgotno\u015b\u0107 powietrza na poziomie 40%. To idealne warunki do wykonywania seans\u00f3w aroma i chromoterapii (koloroterapia).<\/p>\n Jednym z najnowocze\u015bniejszych modeli sauny, kt\u00f3ra jest odpowiednia w du\u017cej mierze dla wszystkich os\u00f3b, kt\u00f3re posiadaj\u0105 przeciwwskazania do korzystania z sauny tradycyjnej, s\u0105 kabiny infrared<\/strong>. Ta nowoczesna sauna do ogrzania kabiny wykorzystuje wi\u0105zki promieniowania podczerwieni, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mo\u017cliwe jest osi\u0105gni\u0119cie temperatury oko\u0142o 45 stopni Celsjusza. Infrasauna bardziej przypomina naturalne dzia\u0142anie promieni s\u0142onecznych, dlatego naturalnie podnosi temperatur\u0119 naszego cia\u0142a, zwi\u0119kszaj\u0105c kr\u0105\u017cenie, kt\u00f3re odpowiada za szereg prozdrowotnych funkcji.<\/p>\n Lampy emituj\u0105ce wi\u0105zki podczerwieni opieraj\u0105 si\u0119 na zasadach fizyki, a ich wyb\u00f3r zosta\u0142 dopasowany do w\u0142a\u015bciwo\u015bci penetracji g\u0142\u0119bokich warstw sk\u00f3ry. Lampy IR emituj\u0105ce wi\u0105zki o d\u0142ugo\u015bci fali do 15 000nm nie tylko ogrzewaj\u0105c g\u0142\u0119bokie warstwy sk\u00f3ry, ale r\u00f3wnie\u017c mi\u0119\u015bnie i narz\u0105dy wewn\u0119trzne. Wykorzystanie promieniowania podczerwonego jest jednym najbardziej naturalnych sposob\u00f3w ogrzewania i relaksacji. Z uwagi na charakter wi\u0105zki, emitowane \u015bwiat\u0142o w saunie infrared odpowiada w 40% promieniowaniu s\u0142onecznemu, bez udzia\u0142u szkodliwego promieniowania UV.<\/p>\n Warto r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107, \u017ce w saunie infrared temperatura otoczenia rzadko przekracza 55 stopni, kt\u00f3re uwa\u017cane jest za najlepsz\u0105 temperatur\u0119 przy leczeniu reumatyzmu, zapaleniu oskrzeli, b\u00f3l\u00f3w g\u0142owy, odchudzaniu czy walki z cellulitem.<\/p>\n Ostatni rodzaj sauny, kt\u00f3ry cz\u0119sto wykorzystywany jest w strefach SPA i odnowy biologicznej to model sauny bio<\/strong>, kt\u00f3ra funkcjonuje podobnie jak sauna sucha, zachowuj\u0105c sta\u0142\u0105 temperatur\u0119 nieprzekraczaj\u0105c\u0105 60 stopni Celsjusza przy zachowaniu wilgotno\u015bci powietrza na poziomie 40%. Podstaw\u0105 konstrukcji sauny jest najcz\u0119\u015bciej drewno, a z uwagi na charakter mikroklimatyczny mo\u017cliwe jest wykorzystanie diod LED, w tym r\u00f3wnie\u017c RGB.<\/p>\n W zale\u017cno\u015bci od rodzaju sauny (sucha, mokra, parowa, infrared czy bio) wykorzystywane jest r\u00f3\u017cne o\u015bwietlenie. R\u00f3\u017cnica wynika przede wszystkim z parametr\u00f3w ochrony i szczelno\u015bci opraw, kt\u00f3re powinny zosta\u0107 dopasowane do warunk\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 wewn\u0105trz kabiny- odpowiednio do temperatury, jak i poziomu wilgotno\u015bci.<\/p>\n Z uwagi na techniczne parametry oraz warunki panuj\u0105ce w saunie, przy wyborze lamp nie wyst\u0119puj\u0105 znaczne r\u00f3\u017cnice. Wybieraj\u0105c o\u015bwietlenie do sauny nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na stopie\u0144 szczelno\u015bci oprawy IP. W tym wzgl\u0119dzie minimalna warto\u015b\u0107 nie powinna przekracza\u0107 IP54.<\/p>\n